1. Co warto wiedzieć o autorze?
Ryszard Kapuściński (1932-2007) nie bez powodu zwany jest "cesarzem reportażu". To światowej sławy polski dziennikarz, poeta i fotograf. Pracował dla takich czasopism jak "Sztandar Młodych, "Polityka" i "Kultura". Był stałym korespondentem zagranicznym Polskiej Agencji Prasowej w Afryce, Ameryce Łacińskiej i Azji. Jako członek PZPR potrafił się sprzeciwić władzom komunistycznym i poprzeć słynny tygodnik "Po prostu". Wyróżniono go ponad czterdziestoma nagrodami, a środowisko dziennikarskie przyznało mu tytuł "Dziennikarza wieku". Za szczególne zasługi dla nauki i kultury przyznano mu akademicki tytuł honorowy doktora honoris cauza Uniwersytetu Śląskiego (1997), Uniwersytetu Wrocławskiego (2001), Uniwersytetu Jagiellońskiego (2004), Uniwersytetu Gdańskiego (2004) i Uniwersytetu Barcelońskiego (2005). O jego śmierci pisały największe gazety świata.
Za swoją autobiograficzną książkę "Podróże z Herodotem" otrzymał kilka nagród literackich.
2. Kim był tytułowy Herodot?
Herodot z Halikarnasu (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) to starożytny historyk grecki. Jego jedynym zachowanym dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich zatytułowana "Dzieje". Herodot wiele podróżował po świecie starożytnym. Był między innymi w opanowanych przez Persów Egipcie i Babilonii, w Grecji, Italii, Macedonii, a także w stepach nad Morzem Czarnym. Główną myślą jego dzieła były zmagania Wschodu z Zachodem (inspiracją były wojny Grecji z Persją), ale zawarł w nim także geografię i historię odwiedzanych krain, dlatego zyskał miano Ojca historii i geografii.
Wszystkie jego relacje są zawsze opatrzone klauzulą „zgodnie z tym, czego się dowiedziałem”, co świadczy o niezwykłej rzetelności przekazu, podobnie jak stwierdzenie: „Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów.” Charakterystyczna jest również dociekliwość Herodota wyrażająca się w licznych pytaniach i przytaczaniu rozbieżnych opinii a nawet domniemań.
Jednym słowem, mówiąc językiem współczesnym, to kawał dobrego dziennikarstwa reportażowego.
3. Kim stał się Herodot dla Kapuścińskiego?
Ryszard Kapuściński odkrył dzieło Herodota podczas swojej pierwszej misji zagranicznej do Indii i odtąd na długie lata stało się ono jego towarzyszem podróży. Uznał autora za swojego mistrza i przewodnika, widział w nim prekursora reportażu, który odkrywał świat poprzez ukazywanie ludzkich losów. Lektura "Dziejów" pozwoliła też dostrzec, że historia ma wymiar uniwersalny, bo problemy starożytne są aktualne i we współczesności. Można więc powiedzieć, że Herodot ukształtował styl reporterski Kapuścińskiego.
4. Podróże z Herodotem - co to za utwór?
Dzieło Kapuścińskiego to utwór synkretyczny zawierający różne gatunki literackie, m.in. reportaże z podróży (zapis autentycznych wydarzeń o cechach dokumentu), prozę autobiograficzną (zapisy osobistych doświadczeń), esej (refleksje, komentarze, przemyślenia), traktat filozoficzny (rozważania nad naturą świata i ludzi), prozę historyczną (analizy "Dziejów" Herodota z obszernymi cytatami). Składa się z 26 rozdziałów:
- Przekroczyć granicę
- Skazany na Indie
- Rabi śpiewa Upaniszady
- Sto kwiatów przewodniczącego Mao
- Myśl chińska
- Pamięć na drogach świata
- Szczęście i nieszczęście Krezusa
- Koniec bitwy
- O pochodzeniu bogów
- Widok z minaretu
- Koncert Armstronga
- Twarz Zopyrosa
- Zając
- Honory dla głowy Histiajosa
- U doktora Ranke
- Warsztat Greka
- Nim rozszarpią go psy i ptaki
- Kserkses
- Przysięga Aten
- Znika czas
- Pustynia i morze
- Kotwica
- Czarne jest piękne
- Sceny szaleństwa i rozwagi
- Odkrycie Herodota
- Stoimy w ciemności, otoczeni światłem
