CO TRZEBA WIEDZIEĆ O ROZPRAWCE

Podniżej macie tzw. łopatologię, czyli w możliwie najprostszy sposób wyjaśniony schemat rozprawki. To lekcja dla ósmoklasistów, ale i uczniowie szkoły średniej mogą się  podszkolić, jeśli do tej pory mało ćwiczyli. 

1. Czym jest rozprawka? To dłuższa wypowiedź pisemna, w której zajmujecie stanowisko wobec problemu zawartego w temacie, po czym dowodzicie swoich racji przy pomocy argumentów popartych przykładami. Ile razy dyskutowaliście z kolegami o wyższości swojej ulubionej drużyny piłkarskiej nad rywalami? Ile razy przekonywaliście mamę, że możecie pójść na dyskotekę albo pojechac na obóz?  Rozprawka to właśnie rodzaj waszego głosu w dyskusji, tylko wypowiedź musi być przemyślana, logiczna, uporządkowana i poprawna językowo. 

2. Jak jest zbudowana rozprawka?  Jak każda wypowiedź składa się z trzech części: wstępu, rozwinięcia i zakończenia, ale zawiera charakterystyczne elementy, o których nie wolno zapomnieć, czyli tezę i argumenty. 

1) WSTĘP (jeden akapit)  - odniesienie się do tematu w kilku zdaniach i postawienie tezy lub hipotezy. TEZA (lub hipoteza) -  zajęcie stanowiska wobec problemu zawartego w temacie (lub stwierdzenie, że nie ma się pewności co do swojego stanowiska). UWAGA! Bardzo ważne jest podkreślenie własnego stanowiska przy pomocy zwrotów typu: sądzę, uważam, jestem przekonany, nie mam pewności, zastanawiam się, przypuszczam itp.

2) ROZWINIĘCIE - ARGUMENTACJA (trzy akapity) - tu muszą się pojawić trzy argumenty poparte przykładami.

3) ZAKOŃCZENIE (jeden akapit) - podsumowanie rozważań i potwierdzenie (lub postawienie) tezy. 

3. O co chodzi z tą logiką wypowiedzi?  To trudne i łatwe jednocześnie. Po prostu nie możecie nigdy zapomnieć o problemie i swoim stanowisku wobec niego. Jeśli wasza teza brzmi: Uważam, że bohaterowie literaccy godni zapamiętania to ci, którzy mogą być dla nas wzorem, nie przywołujcie postaci Balladyny czy Senatora Nowosilcowa!!! Natomiast spokojnie możecie je przywołać, jeśli postawicie tezę:  Uważam, że bohaterowie literaccy godni zapamiętania to ci, którzy wywarli na mnie największe wrażenie. Bo co innego wrażenie (pozytywne, ale i negatywne), a co innego - wzór do naśladowania. Uważajcie na to, co chcecie udowodnić. Nie twórzcie argumentów na siłę, bo akurat tylko taki utwór czy bohatera pamiętacie. Zły argument i tak zostanie odrzucony przez egzaminatora.

 4. Czym się różni argument od przykładu?  Najczęściej spotykany błąd to zaczynanie argumentacji od przykładu, czyli powoływanie się na lekturę bez wcześniejszego  uogólnienia. Argument to ogólne stwierdzenie odnoszące się do tezy, nie może zawierać żadnych danych z lektury. Najpierw formułujemy nasze przekonanie, a potem ilustrujemy je przykładem. Ale uwaga: w głowie powinny najpierw pojawić się przykłady, jakimi dysponujemy, a potem myślimy, czego dowodem jest dany przykład. Jeśli najpierw sformułujemy argument, możemy mieć kłopot ze znalezieniem przykładu. 

Np. Wiem, że Scrooge był człowiekiem zimnym, wyrachowanym i okrutnym, bo żył bez miłości. Formułuję więc najpierw stwierdzenie ogólne, czyli argument, np. Ludzie żyjący bez miłości nie potrafią dać jej innym. Teraz powołuję się na przykład z lektury i opisuję krótko, o co chodzi z tym Scrooge'm. Jasne?

5. Przykładowy schemat rozprawki z tezą: 

Temat: Czy warto kochać, jeśli miłość może przynieść cierpienie?  

Wstęp: W literaturze spotykamy wiele rodzajów miłości. Każda z nich niesie w sobie ryzyko cierpienia, bo przecież może zakończyć się tragicznie. Gdybyśmy jednak zrezygnowali z miłości ze strachu przed bólem, jaki może przynieść, przestalibyśmy istnieć jako gatunek. 

Przypominamy sobie utwory o miłości (lub jej braku): np. Romeo i Julia, Opowieść wigilijna, Quo vadis, Dziady II - Dziewczyna, Pan Tadeusz, (szkoła średnia - np. Lalka, Antygona, Nie-Boska komedia, Zbrodnia i kara, Dżuma). Zastanawiamy się, czego dowodzi postawa bohaterów. 

Teza: Uważam, że warto kochać, niezależnie od tego, co przyniesie nam przyszłość.  Postaram się to udowodnić przykładami z literatury.

Zacznę od..., po pierwsze,   

Argument 1: Człowiek, który świadomie rezygnuje z miłości, bo boi się bólu, staje się zgorzkniały, obojętny  i okrutny. Tu przywołujecie przykład Ebenezera Scrooge'a, który dopiero po przemianie zaznał szczęścia.

Kolejnym argumentem..., po drugie..., przejdę teraz..., 

Argument 2: Miłość bywa uczuiem tak silnym, że nic oprócz niej się nie liczy, a życie bez ukochanej osoby przestaje mieć wartość. Tu przywołujecie przykład Romea i Julii, którzy popełnili samobójstwo, nie mogąc żyć bez siebie.  

Na koniec..., jeszcze jednym argumentem..., ostanim argumentem..., 

Argument 3: Miłość potrafi pokonać wszelkie przeszkody,  uczynić czlowieka silniejszym  i lepszym. Tu przywołujecie przykład Marka Winicjusza, który z miłości do Ligii został chrześcijaninem.

Zakończenie: Podsumowując moje rozważania..., Jak widać z powyższych argumentów...,  Po przeanalizowaniu problemu widzę wyraźnie...   - tu następuje potwierdzenie tezy.

6, Przykładowe tematy roprawek:

Spróbujcie w podobny sposób przeanalizować dowolny temat z arkuszy egzaminacyjnych. Zobaczycie, że ćwiczenie czyni mistrza. 

1) Łatwiej pokonać każdą trudność, gdy dąży się do swojego wymarzonego celu. Czy zgadzasz się z tym poglądem?

2) Czy w relacjach międzyludzkich lepiej kierować się sercem czy rozumem? 

3) W każdym jest coś, co zasługuje na podziw innych. Czy zgadzasz się z tym stwierdzeniem?

4) Napisz rozprawkę, w której rozważysz trafność stwierdzenia, że w trudnej sytuacji człowiek poznaje samego siebie. 

5) Czy zgadzasz się, że wspomnienia to jedyny wehikuł czasu, jakim dysponujemy? 

6) Chodzenie z głową w chmurach to nieodłączna cecha młodości.

7) Optymizm i zaufanie do ludzi utrudniają czy ułatwiają nam życie?

Jak Adaś Cisowski odkrył tajemnicę Bejgoły, czyli główny wątek "Szatana z siódmej klasy"

"Szatan z siódmej klasy" Kornela Makuszyńskiego to typowa powieść detektywistyczna, w której główny bohater, obdarzony umiejętnością wyciągania logicznych wniosków, "po nitce do kłębka" odnajduje rozwiązanie zagadki. Poniżej przedstawiam etapy rozumowania Adama Cisowskiego, które doprowadziły go do ...  to się okaże w ostatnim etapie, ale że ten tekst to klasyczny spoiler, więc kto nie przeczytał powieści, niech sobie nie psuje efektu.

Poszukiwanie rozwiązania zagadki jest wątkiem głównym "Szatana z siódmej klasy", ale są i inne wątki np.

1. Wątek miłosny - którego bohaterami są Adam Cisowski i Wanda Gąsowska
2. Wątek szkolny - szkolne przygody Adama i jego przyjaciół, obóz harcerski niedaleko Bejgoły
3. Wątek historyczny - historia dworu w Bejgole od 1813 r.
4. Wątek przygodowy - cała historia z oprychami czyhającymi na skarb

WĄTEK DETEKTYWISTYCZNY:

Etap I:  Adam dowiaduje się o dziwnych wydarzeniach w Bejgole.

1. Do dworku zawitał Francuza zainteresowany wyłącznie drzwiami.
2. Po nim pojawił się kupiec, który chciał nabyć dworek za znaczną sumę.
3. Wkrótce nadeszły listy z Warszawy i Wilna z ofertami kupna dworku za jeszcze wyższą sumę.
4. Potem z dworku ukradziono drzwi, ale sprawcy porzucili je w pobliskim parku całe odrapane z farby.
5. Profesor Gąsowski otrzymał list z Bejgoły z informacją o próbie kradzieży kolejnych drzwi. 

Wniosek Adama: Na drzwiach dworku musi być ukryta jakaś niezwykle cenna informacja. Ma ona związek z jakimś Francuzem, 

Etap II:  Adam poszukuje informacji o historii dworku w Bejgole i udziale w niej Francuza.

1. Profesor Gąsowski mówi, że dworek ma ok. 300 lat i że w jego rodzie nie było żadnego Francuza.
2. Adam odnajduje na strychu pamiętnik księdza Jana Koszyczka, zawierający opis pobytu w dworku dwóch żołnierzy napoleońskich, wracających z Rosji po klęsce w 1813 r. Oficer, Kamil de Berier, miał ciężko odmrożone nogi. Chorego zakwaterowano w dworskiej bawialni. Miał przy sobie tobołek, z którym nie rozstawał się ani na chwilę. Kiedy na własną prośbę przeniesiono oficera do domku ogrodnika - tobołek zniknął. Wkrótce Kamil wysłał swego towarzysza do Francji z listem do brata - Armanda de Berier. Sam zaczął tracić siły i tuż przed śmiercią poprosił dziedzica, aby, gdy brat przyjedzie do Polski, zakwaterować go  właśnie w domu ogrodnika. Gdyby jednak nie przyjechał - wszystko ma przypaść właścicielom dworku. Po czym wskazał na drzwi.
3. Okazuje się, ze w domku ogrodnika nie ma drzwi i nie było ich, odkąd mieszkańcy pamiętają.
4. Tajemniczy "malarz" kradnie pamiętnik.

Wniosek Adama: Ktoś (Francuz?) niedawno odczytał list Kamila de Berier i próbuje za wszelką cenę zrealizować zawarte w nich wskazówki, przy współpracy z podejrzanymi opryszkami.  Tajemnica najwyraźniej dotyczy tobołka oficera. 

Etap III: Adam przypadkowo dociera do listu Kamila de Berier.

1. W poszukiwaniu kryjówki złoczyńców Adam trafia do dworu w Widliszkach, gdzie oferuje swoją pomoc w przetłumaczeniu starego francuskiego listu dostarczonego przez jakichś mężczyzn z pobliskiej Żywotówki. To list Kamila, w którym każe on bratu natychmiast przyjechać do dworu Gąsowskich i odebrać to, co zapewni świetność rodowi de Berier. Dalsze wskazówki są zaszyfrowane: Dan. Al. Inf. C. III. 10-11. Kluczem do szyfru jest książka, którą bracia wspólnie czytali w dzieciństwie.
2. Adam odgaduje, o jaką książkę chodzi. To średniowieczne dzieło, które napisał Dante Alighieri - "Boska komedia". Było bardzo modne za życia braci de Berier, czyli w epoce romantyzmu. Składa się z trzech ksiąg: pierwsza to "Piekło", po łacinie: Infernum. (pozostałe to "Czyściec" i "Raj"). W każdej księdze można wyodrębnić części zwane pieśniami (po łacinie: Canticum). Końcówka szyfru to numer pieśni (III) i numery wersów zawierających zaszyfrowany tekst (10-11). Wystarczyło zdobyć książkę i odczytać wiadomość: "Na odrzwiach bramy ten się napis czyta... O treści memu duchowi kryjomej..."

Wniosek Adama: Potwierdza się przypuszczenie - zmarły Kamil de Berier ukrył w dworku coś cennego, a wskazówkę pozostawił na drzwiach od domku ogrodnika. Tylko gdzie są te drzwi? 

Etap IV: Przypadkowe odnalezienie drzwi.

1. W niewoli u opryszków Adam spotyka się z uwięzionym Francuzem, który opowiada mu historię odnalezienia listu i niefortunnej spółki z bandziorami. Uwolnieni przez harcerzy z pobliskiego obozu, postanawiają ukryć Francuza u księdza Kazuro. Ksiądz,opatrując rękę cudzoziemca, opowiada historię z 1863 r., kiedy to państwo Gąsowscy ukrywali u siebie rannego księdza-powstańca (powstanie styczniowe). Pewnej nocy przenieśli go na plebanię, jako noszy używając drzwi. Te drzwi zostały zamontowane w parafialnej szkółce i są tam do tej pory. 
2. Adam znajduje napis pod mosiężnym okuciem zamka. Brzmi on: "W wielkim domu znajdziesz dwie malowane brody. Nie patrz poza siebie. Patrz przed siebie i czytaj w brodzie."  

Wniosek Adama: Francuz pozostawił wiadomość w bawialni dworu (wielkiego domu), gdzie początkowo przebywał.    

Etap V: Znalezienie napisu na obrazie.

1. Po skutecznym pozbyciu się opryszków, Adam szuka wskazówki w bawialni. Widzi portret rycerza z brodą. Naprzeciwko wisi lustro, w którym odbija się portret. Są więc dwie brody. Na brodzie rycerza z portretu odnajduje napis: "Znajdziesz w domu tego, co powróci wkrótce z Egiptu i nie chciał na uczcie z płaskiego jeść talerza." 
2. Po długim namyśle Adam przypomina sobie starą bajkę Ezopa o lisie, który "ugościł" bociana, podając mu zupę na płaskim talerzu (a bocian zrewanżował się, częstując go zupą w długim i wąskim dzbanku :-). 

Wniosek Adama: Skarbu należy szukać w drzewie z bocianim gniazdem, ale tylko na tej wysokości, do jakiej mógł sięgnąć ręką słaby i chory człowiek.

Etap VI: Odnalezienie skarbu

1. Adam wskazuje na stary dąb przed dworem - to właśnie drzewo widział przez okno umierający oficer. Nisko w pniu jest otwór zalepiony gliną. W środku Adam znajduje skórzany mieszek wypełniony diamentami i rubinami - skarb Kamila de Berier. 

Wniosek Adama: Miłość jest ważniejsza niż bogactwa :-)

Trasa podróży Stasia i Nel

1. Pobyt dzieci w Port-Saidzie
2. Podróż do ojców na Święta Bożego Narodzenia:
    - kanałem do Izmaili
    - z Izmaili koleją do Kairu (nocleg): obok jeziora Timsah, wzdłuż Wadi-Toumilat tuż przy kanale słodkiej wody (podczas podróży poznali kapitana Glena i doktora Clary'ego)
    - z Kairu do Medinet (El-Medine) na Pustyni Libijskiej
3. Pobyt w Medinet - święta oraz wycieczki:
    - wycieczka do Krokodilopolis
    - wycieczka do piramidy Hanara i do szczątków Labiryntu
    - wycieczka na wielbłądach do jeziora Karoun
4. Podróż pociągiem do El-Gharak-el Sultani (ok. 30 km)

I ETAP: (ok. 3 tygodnie)
5. Porwanie i podróż na wielbłądach przez Saharę wzdłuż lewego brzegu Nilu do Asuanu (ok. 2 tygodnie)
6. Podróż przez Nubię (kraina historyczna między Asuanem a Chartumem od I do VI katarakty)
7. Pobyt w Chartumie i Omdurmanie.
II ETAP: (tydzień)
8. Droga z Chartumu do Faszody na wielbłądach (w górę Białego Nilu) - sześć dni :
    - przez Ketainę, El-Dueim, Kanę
    - obok wyspy Abby na Nilu (mieszkał tu kiedyś Mahdi jako pustelnik)
    - osada Goz-Abu-Guma
    - kraina czarnoskórych
III ETAP: (ok. 3 miesiące)
9. Konna podróż śladami Smaina na wschód i południe od Nilu (9 dni)
   - przeprawa przez rzekę Sobbat w okolicy osady Deng
   - okolice Ballor (rozlewisko rzeki Sobbat)
10. Przygoda z lwem i zabicie porywaczy - od tego momentu samodzielna podróż przez dziką Afrykę (z Kalim i Meą)
11. Podróż wąwozem do rzeki Ogeloguen (prawdopodobnie - bo niezbadana) i spotkanie słonia Kinga
12. Kilkutygodniowy przystanek w podróży - baobab "Kraków" - miesiąc drogi na wschód od Białego Nilu (pora dżdżysta)
13. Obóz Lindego - 300 km od Lado i 300 km od Abisynii, 900 km na zachód od oceanu
14. Ok. dwumiesięczna rehabilitacja Nel na Górze Lindego w wiosce Nel o dzień drogi na południe od "Krakowa" (na horyzoncie góry Karamojo) - latawce
IV ETAP: (ok 2 miesiące)
15. Podróż na wschód do oceanu:
      - po pięciu dniach - wioska M'ruy
      - po trzech dniach - wioski murzyńskie
      - po kilku kolejnych dniach postój na górze podobnej do Góry Lindego
      - okolice jeziora Bassa-Narok (kraina plemion Samburu i Wa-hima)
      - wioska Kalego otoczona przez góry Karamojo - trzy tygodnie pobytu
V ETAP: (ok. 2 miesiące)
16. Podróż na wschód do oceanu w towarzystwie 200 wojowników murzyńskich (20 dni)
      - po dziesięciu dniach wejście na obszar bezwodny
      - po czterech dniach - utrata zapasów wody
      - trzy doby bez wody na bezdrzewnej równinie
      - spotkanie  z Glenem i Clary'm
17. 15-dniowy wypoczynek w okolicach góry Kilimandżaro
18. Droga do Mombassa - miesiąc

Ile czasu trwała podróż Stasia i Nel?

      To często zadawane pytanie. W Internecie znalazłam odpowiedź - trzy lata. KOMPLETNA BZDURA! Może ktoś wyliczył to na podstawie informacji, że ostatni odcinek podróży - od góry Kilimandżaro do Mombassa - trwał aż miesiąc. No to teraz tylko przyłożyć sznurek do mapy, zmierzyć jego długość, podzielić na odcinki i może wyjdzie ich 36, odcinek na miesiąc, czyli trzy lata?

       Nie, moi kochani. Tak można zmierzyć jedynie obwód w pasie przed kupnem nowych spodni. W powieści "W pustyni i w puszczy" czas akcji został bardzo ściśle określony poprzez wiek bohaterów oraz wydarzenia historyczne, o których można sobie poczytać w encyklopedii albo w Internecie.  

1. Zacznijmy od tego, że na pierwszej stronie powieści jest mowa o wieku bohaterów: "Staś, który kończył rok czternasty i który swą ośmioletnią towarzyszkę kochał bardzo, ale uważał za zupełne dziecko(...)" (rozdz. I)

Dzieci przebywają w Egipcie, gdzie ich ojcowie budują Kanał Sueski. Czyli wiemy na pewno, że Staś ma 14 lat, a Nel ma 8 lat. 

2. W graniczącym z Egiptem Sudanie od 1881 r. trwa powstanie Mahdiego skierowane przeciwko zwierzchności Egiptu. Od 1883 r. mahdyści odnoszą spore sukcesy, pokonują armię egipską. W roku 1883/4 na pomoc Egiptowi rusza armia angielska pod wodzą generała Charlesa Gordona.  Tymczasem w niewolę Mahdiego trafiają Europejczycy przebywający w Afryce. Rząd egipski wysyła do Sudanu Smaina (szwagra Mahdiego; męża jego ciotecznej siostry), żeby pertraktował w sprawie wydania jeńców. Jednak Smain przystaje do Mahdiego i nawet dowodzi jego artylerią w kolejnych bitwach. W odwecie Anglicy aresztują żonę Smaina - Fatmę i jej dzieci, żeby wymienić ich za jeńców Mahdiego.

3. Spróbujmy ustalić teraz jakąś bliższą datę. Wiemy, że zbliża się koniec roku: "Ponieważ zbliżały się święta Bożego Narodzenia, więc obaj nie chcąc rozstawać się z dziećmi postanowili, że Staś i Nel pojadą także do Medinet." (rozdz. II)  Dzieci spędzą tam pamiętną Wigilię, kiedy Staś dostanie od ojca sztucer, a Nel wielkiego mastiffa - Sabę. Jeszcze przed wyjazdem z ust pana Rawlisona pada informacja: "Mahdi oblega w tej chwili Chartum, w którym broni się jenerał Gordon." Wystarczy teraz sięgnąć do źródeł  pod hasło "Oblężenie Chartumu", żeby się dowiedzieć, że trwało ono od 12 marca 1884 do 26 stycznia 1885. "Wiadomości spod Chartumu były złe. Dzikie hordy oblegały już miasto od półtora miesiąca(...)" (rozdz. II) Coś się nie zgadza? Skąd! Nie liczcie czasu od 12 marca. Źródła podają, że po wielkiej bitwie pod Chartumem, a było to 4 września 1884 r., oblężeni Anglicy zamknęli się w mieście - to właśnie o ten fakt chodzi. Czyli pierwsze rozdziały powieści to koniec października ewentualnie początek listopada 1884 r. 

4. Staś i Nel przebywają w Medinet około dwóch tygodni - aż trudno policzyć, bo informacji jest dużo:  "Po trzech dniach zaczęły się wspólne wycieczki (...)", "W ciągu pięciu dni towarzystwo zwiedziło leżące blisko miasta ruiny starożytnego Krokodilopolis (...)", (...) pan Tarkowski i Staś spędzili dwie noce na pustyni, przy ruinach Dine. "Po czym obaj starsi panowie wyjechali, ale wyjechali blisko, do Hamaret-el-Makta, tak że po dziesięciu godzinach wrócili na noc do Medinet. Powtarzało się to przez kilka dni z rzędu (...) (rozdz. V) No, wreszcie jakaś konkretna data:  W ten sposób upłynął czas aż do święta Trzech Króli, na które obaj inżynierowie powrócili do Medinet. Mamy więc 6 stycznia 1885 r.  W dwa dni później wyjechali jednak znowu (..) (rozdz. V)

5.  "Wielkie też było zdziwienie dzieci, gdy trzeciego dnia koło jedenastej rano Chamis pojawił się w Medinet."(rozdz. V) Jest 9 stycznia 1885 r.  Chamis przybywa z informacją, że jeszcze dziś dzieci mają się udać koleją do El-Gharak, gdzie będą czekać ojcowie. Jak wiemy, właśnie z tej małej stacyjki dzieci zostały porwane z polecenia Fatimy. 

6. Mamy więc początek akcji. A oto kolejna konkretna informacja. Do Chartumu, gdzie przebywa Smain, jest 2000 mil, czyli ponad miesiąc jazdy. Poruszają się głównie nocą. Po wielu dniach minęli Asuan, zbliżają się do granic Sudanu. Staś podstępem dostaje się do broni; udaje, że chce nauczyć Beduinów celnego strzelania. Jednak w tym momencie nadjeżdża oddział dwudziestu jeźdźców na koniach i wielbłądach. Jeden krzyczy: "- Chartum wzięte! Gordon zabity. Mahdi zwycięzca!" (Rozdz. XIII) Chartum został zdobyty 26 stycznia 1885 r.  Zatem do tego momentu podróż trwała ponad 17 dni, a oni nie przejechali nawet połowy trasy do Chartumu i Omdurmanu, gdzie stacjonuje Mahdi.

7. Mogłabym tak omawiać rozdział po rozdziale, ale naprawdę nie ma potrzeby. Wystarczy zerknąć do ostatniego rozdziału powieści i do jej zakończenia. 

Oto treść listu na latawcu, który znaleźli kpt. Glen i dr Clary uczestniczący w wyprawie naukowej badającej stoki Kilimandżaro: 

"Nelly Rawlison i Stanisław Tarkowski, odesłani z Chartumu do Faszody, a z Faszody prowadzeni na wschód od Nilu, wyrwali się z rąk derwiszów. Po długich miesiącach podróży przybyli do jeziora leżącego na południe od Abisynii. Idą do oceanu." "Pora deszczowa dawno minęła" (rozdz. XLVI) 
Dawno czyli kiedy? Dwa, trzy miesiące te? Sprawdziłam w necie - duża pora deszczowa w Tanzanii (a z jej obszaru dzieci wysyłały latawce) trwa od marca do maja, mała - od listopada do grudnia. Pasuje tylko duża - czyli na tym etapie wiemy, że odnalezienie dzieci nastąpiło, powiedzmy, między czerwcem a listopadem 1885 r.

8.  Kiedy dzieci zostają odnalezione i uratowane przez ekipę kapitana Glena i doktora Clarego, kapitan przekazuje Stasiowi  wiadomość: 

"- Mahdi już nie żyje!
- Mahdi nie żyje? - powtórzył ze zdumieniem Staś.
- Tak - ozwał się doktor. - Zatchnął się własnym tłuszczem, czyli inaczej mówiąc umarł na serce, a panowanie po nim objął Abdullahi." (rozdz. XLVI)

Źródła historyczne podają, że Mahdi zmarł (prawdopodobnie na tyfus) 22 czerwca 1885 r. Wszystko wskazuje na to, że niedługo po tej dacie dzieci zostały odnalezione.

9. Aby jednak się upewnić, że w wyliczeniach nie zgubiłam jakiegoś roku czy dwóch, przeanalizuję jeszcze zakończenie.

"Pan Rawlison zaraz po powrocie do Port-Saidu zabrał Nel do Anglii, gdzie osiadł na stałe. (...) Dzieci pisywały do siebie prawie codziennie, ale złożyło się tak, że nie widziały się lat dziesięć. (...)
I dopiero po latach dziesięciu, gdy pan Tarkowski podał się do dymisji, odwiedzili obaj przyjaciół w Anglii. (...) Nel skończyła lat osiemnaście i wyrosła na cudną jak kwiat dziewczynę, a Staś przekonał się kosztem własnego spokoju, że mężczyzna, który skończył lat dwadzieścia cztery, może jednak myśleć jeszcze o damach." (Zakończenie)

Po dziesięciu latach od zakończenia przygód Staś ma skończone 24 lata a Nel skończyła 18 lat.  W pierwszym rozdziale (koniec 1884 r.) Staś kończył lat czternaście, Nel miała ich osiem. W zakończeniu jest więc rok 1895. Z tego cytatu jednoznacznie więc wynika,  że przygoda Stasia i Nel odbyła się w ciągu jednego roku 1885 i trwała nieco ponad sześć - no, może siedem miesięcy. W tym czasie pokonali trasę ponad 4000 km ( linii prostej od Port-Saidu do Mombasy jest 4003 km). 

PODSUMOWANIE:
początek powieści, wstęp do wydarzeń  - listopad 1884 r.
porwanie Stasia i Nel - 9 stycznia 1885 r.
odnalezienie dzieci - po 22 czerwca 1885 r.  a przed listopadem 1885 r.

PONAD PÓŁ ROKU - NIE ŻADNE TRZY LATA  !!!!

Pozdrawiam i życzę samych szóstek :-)

Lektury szkoły podstawowej - klasy IV-VI

Tu znajduje się lista lektur dla uczniów podstawówki. Pod kierunkiem nauczyciela należy wybrane z nich przeczytać przez trzy lata. Na pewno wszystkie są w szkolnej bibliotece, choć z tymi podkreślonymi może nie być łatwo. Podlinkowane opracowania ułatwią wam zrozumienie treści i problematyki utworów. Polecam je też Waszym rodzicom, którzy chętnie pomogą Wam przygotować się do lekcji na szóstkę :-) 

LEKTURY KLASY IV-VI

Teksty kultury poznawane w całości – nie mniej niż 4 pozycje książkowe w roku szkolnym oraz wybrane przez nauczyciela teksty o mniejszej objętości:

1. Frances Hodgson Burnett - Tajemniczy ogród  [opracowanie]
2. Jan Brzechwa - Akademia Pana Kleksa [opracowanie]
3. Carlo Collodi - Pinokio [opracowanie]
4. Roald Dahl - Charlie i fabryka czekolady [opracowanie]
5. Antonina Domańska - Historia żółtej ciżemki [tekst] [opracowanie]
6. Irena Jurgielewiczowi - Ten obcy [opracowanie]
7. Stanisław Lem - Bajki robotów [opracowanie]
8. Clive Staples Lewis - Lew, Czarownica i stara szafa [tekst] [opracowanie]
9. Astrid Lindgren - Bracia Lwie Serce [opracowanie]
10. Kornel Makuszyński - Szatan z siódmej klasy  [tekst] [opracowanie]
11. Aleksander Minkowski - Dolina Światła
12. Ferenc Molnár - Chłopcy z Placu Broni [opracowanie]
13. Lucy Maud Montgomery - Ania z Zielonego Wzgórza [opracowanie]
14. Edmund Niziurski - wybrana powieść np. Sposób na Alcybiadesa [opracowanie]
15. Joanna Olech - Dynastia Miziołków [opracowanie]
16. Joanna Onichimowska – wybrana powieść (np. Duch starej kamienicy, Daleki rejs)
17. René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, Mikołajek (wybór opowiadań z dowolnego tomu) [opracowanie]
18. Henryk Sienkiewicz - W pustyni i w puszczy [tekst] [opracowanie] [ciekawostki z Wikipedii] [info o Mahdim]
19. Alfred Szklarski - wybrana powieść  np. Tomek w krainie kangurów  [tekst] [opracowanie]
20. Dorota Terakowska - Władca Lewawu
21. Mark Twain - Przygody Tomka Sawyera [tekst] [opracowanie]
22. John Ronald Reuel Tolkien - Hobbit, czyli tam i z powrotem [tekst] [opracowanie]
23. Juliusz Verne - W 80 dni dookoła świata [opracowanie]
24. Moony Wicher - Dziewczynka z szóstego księżyca
25. Wybór mitów greckich [opracowanie], baśni np. [tekst-Baśnie Andersena] [tekst-Baśnie braci Grimm] i legend np. [tekst - Artur Oppman-Legendy warszawskie]
26. Wybór kolęd [teksty]
27. Wybór pieśni patriotycznych np. [tekst-Maria Konopnicka - Rota] [tekst-Józef Wybicki - Mazurek Dąbrowskiego]
28. Wybór poezji, w tym utwory dla dzieci i młodzieży
29. Film i widowisko teatralne z repertuaru dziecięcego
30. Wybrane programy telewizyjne